Η νόσος Crohn εμφανίζεται συνήθως σε νέους ενήλικες και των δύο φύλων. Μπορεί όμως να προσβληθούν άτομα οιασδήποτε ηλικίας και μεταξύ αυτών, παιδιά και ηλικιωμένοι. Τα τελευταία χρόνια, η συχνότητα της νόσου αυξάνεται παγκοσμίως.
Μιλήσαμε με την κα Ευανθία Ζαμπέλη, Γαστρεντερολόγο στο Νοσοκομείο Αλεξάνδρα, Αντιπρόεδρο της Ελληνικής Ομάδας Μελέτης των Ιδιοπαθών Φλεγμονωδών Νοσημάτων του Εντέρου, ΕΟΜΙΦΝΕ) για την νόσο και τις νέες θεραπείες που φαίνεται ότι εξασφαλίζουν καλύτερο έλεγχο της εντερικής φλεγμονής.
Η νόσος του Crohn είναι μια αυτοάνοση πάθηση;
Η νόσος του Crohn είναι μια πάθηση ανοσιακής αρχής, όπως λέμε. Τα άτομα που εμφανίζουν την νόσο έχουν γενετική προδιάθεση και εξαιτίας κάποιου ερεθίσματος, το ανοσιακό τους σύστημα ενεργοποιείται και παραμένει ενεργό, ενώ πλέον παύει να υπάρχει το ερέθισμα. Αυτή η παθολογική ανοσιακή κατάσταση προκαλεί φλεγμονή κυρίως στο έντερο και μερικές φορές σε άλλα όργανα, όπως τα οστά ή το δέρμα. Η εντερική φλεγμονή εκδηλώνεται συνήθως με πόνο, διάρροια, πυρετό, αίμα στις κενώσεις και απώλεια βάρους.
Η νόσος του Crohn μπορεί να προσβάλλει οποιοδήποτε τμήμα του πεπτικού σωλήνα ;
Η φλεγμονή στην νόσο Crohn μπορεί να εμφανιστεί σε διάφορα σημεία του γαστρεντερικού, αλλά η συνηθέστερη θέση είναι στο τελευταίο τμήμα του λεπτού εντέρου, που ονομάζεται τελικός ειλεός. Μπορεί όμως να υπάρχουν πληγές ακόμα και στο στόμα, στο παχύ έντερο και στην περιοχή του πρωκτού. Η φλεγμονή στην νόσο Crohn προσβάλλει όλο το τοίχωμα του εντέρου και μπορεί να επεκταθεί πέρα από το ‘εσωτερικό’ του εντέρου και να προκαλέσει στένωση ή και συρίγγια. Τα συρίγγια οφείλονται σε παθολογική ‘επικοινωνία’ μεταξύ δύο τμημάτων του οργανισμού (π.χ. έντερο με δέρμα), που φυσιολογικά δεν πρέπει να έχουν επαφή.
Η νόσος είναι διαφορετική για τον κάθε ασθενή;
Σε κάθε ασθενή υπάρχει μία ‘ταυτότητα’ της νόσου. Αυτή καθορίζεται από την θέση που έχει φλεγμονή (π.χ. το λεπτό έντερο), την ηλικία στην οποία διαγνώστηκε η νόσος και το αν υπάρχει κάποια επιπλοκή της φλεγμονής, όπως είναι η στένωση του εντέρου ή τα συρίγγια. Η ‘ταυτότητα’ έχει σχέση με τα συμπτώματα, την σοβαρότητα της νόσου, αλλά και την θεραπεία, που είναι κατάλληλη για τον συγκεκριμένο ασθενή. Κάθε ασθενής είναι διαφορετικός και αντιμετωπίζεται με ξεχωριστό τρόπο, που ταιριάζει στα χαρακτηριστικά της νόσου που έχει, αλλά και σε προσωπικά χαρακτηριστικά, όπως είναι η ηλικία του, το επάγγελμά του, αν καπνίζει, αν επιθυμεί να τεκνοποιήσει κ.ά.
Ορισμένα τρόφιμα μπορεί να επιδεινώσουν τις εξάρσεις της νόσου;
Η διατροφή δεν έχει σχέση με την φλεγμονή στην νόσο Crohn. Οι ασθενείς μας προτείνεται να μην καπνίζουν, να τρέφονται υγιεινά και να ασκούνται. Υπάρχουν κάποιες ειδικές καταστάσεις που μπορεί να χρειάζονται την διατροφική συμβουλή και υποστήριξη. Συνήθως πρόκειται για παιδιά ή για ασθενείς που έχουν χάσει πολύ βάρος λόγω της νόσου. Σε γενικές γραμμές, δεν πρέπει να περιορίζεται η διατροφή με κανέναν τρόπο. Όταν υπάρχουν διάρροιες, συμπτώματα απόφραξης του εντέρου και έμετοι μπορεί να τροποποιείται η πρόσληψη ινών που περιέχονται σε φρούτα, λαχανικά και όσπρια. Όμως και αυτό θα πρέπει να γίνεται μόνο με την σύμφωνη γνώμη του γιατρού. Οι ασθενείς μας καταφεύγουν μερικές φορές σε δίαιτες αποκλεισμού, που περισσότερο τους βλάπτουν, παρά τους ωφελούν. Τα φάρμακα εξασφαλίζουν την ύφεση της νόσου Crohn και ένας ασθενής μπορεί να τρώει ό, τι του αρέσει, ιδανικά σε ένα υγιεινό πλαίσιο, όπως συνιστάται για όλους τους ανθρώπους, ανεξαρτήτως νόσου Crohn.
Τα φάρμακα μπορούν να αποτρέψουν τις εξάρσεις της νόσου
Τα φάρμακα στοχεύουν στην υποχώρηση της φλεγμονής. Η φλεγμονή ευθύνεται για την διάρροια, τον πόνο και τα άλλα συμπτώματα των ασθενών. Η αντιμετώπιση της φλεγμονής οδηγεί στον περιορισμό αυτών των ενοχλήσεων. Ο σκοπός της θεραπείας είναι να είναι καλά οι ασθενείς και να μπορούν να επανέλθουν πλήρως σε όλες τις δραστηριότητές τους. Όταν υπάρχουν συμπτώματα μιλάμε για έξαρση της νόσου. Η σύγχρονη θεραπεία της νόσου Crohn στοχεύει όχι μόνο στην αντιμετώπιση της κάθε έξαρσης, αλλά κυρίως στην τόσο πλήρη ύφεση της φλεγμονής, σε βαθμό που και στο μέλλον να μην συμβαίνουν εξάρσεις της νόσου. Φαίνεται ότι αν εξαφανιστούν οι πληγές που βρίσκουμε στην κολονοσκόπηση, αυτό σημαίνει πλήρη βελτίωση της φλεγμονής και εξασφαλίζει καλή πορεία της νόσου για πολλά χρόνια. Άρα, πράγματι τα φάρμακα αποτρέπουν τις εξάρσεις και εξασφαλίζουν ομαλή πορεία και ποιότητα ζωής στους περισσότερους ασθενείς μας με νόσο Crohn. Αυτή η επιτυχής θεραπεία είναι πιο πιθανή και πιο εύκολη αν το κατάλληλο φάρμακο χορηγηθεί νωρίς και ίσως γρήγορα κατά την διάγνωση της νόσου.
Υπάρχουν πολλές φαρμακευτικές επιλογές για την νόσο Crohn
Μετά την χρήση του πρώτου βιολογικού παράγοντα (infliximab) για την θεραπεία της νόσου Crohn κοντά στο 2000, έχει συμβεί μεγάλη πρόοδος στον τομέα της θεραπείας των φλεγμονωδών νοσημάτων του εντέρου. Από τις πολλές επιλογές που υπάρχουν, ο γιατρός επιλέγει την πιο κατάλληλη για τον συγκεκριμένο ασθενή, αφού πρώτα το συζητήσει μαζί του. Θα ήθελα να τονίσω ότι η ανάπτυξη φαρμάκων για την νόσο Crohn είναι συνεχής και επίμονη και σε κάποια από αυτά τα φάρμακα υπάρχει η δυνατότητα πρώιμης πρόσβασης, δηλαδή πριν να διατεθούν επίσημα στην αγορά. Αρκετά κέντρα στην Ελλάδα συμμετέχουν σε κλινικά προγράμματα, στα πλαίσια των οποίων δίνεται η δυνατότητα πρόσβασης σε φάρμακα που θα είναι διαθέσιμα μετά από ένα ή και περισσότερα χρόνια.
Τα φάρμακα για την νόσο του Crohn χρησιμοποιούνται και για άλλες ασθένειες;
Σωστά, τα περισσότερα από τα φάρμακα που δίνουμε στους ασθενείς μας με νόσο Crohn έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί με επιτυχία από τους ρευματολόγους και τους δερματολόγους για την ρευματοειδή αρθρίτιδα, την αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα, την ψωρίαση και άλλες παθήσεις. Αυτό οφείλεται στο ότι τα νοσήματα ανοσιακής αρχής μοιάζουν μεταξύ τους και έχουν κοινούς μηχανισμούς, κατά των οποίων στρέφονται τα φάρμακα. Αρκετοί ασθενείς έχουν προβλήματα από άλλα όργανα, όπως είναι οι αρθρώσεις, το δέρμα, τα μάτια. Αυτά τα ονομάζουμε εξωεντερικές εκδηλώσεις. Όταν αποφασίζουμε ποια θεραπεία θα επιλέξουμε για τον συγκεκριμένο ασθενή, πάντοτε λαμβάνουμε υπόψιν τα εξωεντερικά προβλήματα, ώστε το φάρμακο που θα προσφέρουμε στον ασθενή να αντιμετωπίζει ταυτόχρονα την εντερική φλεγμονή, αλλά και τις αρθραλγίες, την ψωρίαση κλπ.
Σε ό,τι αφορά τον τρόπο χορήγησης των φαρμάκων, τι χρειάζεται να ξέρουν οι ασθενείς;
Τα περισσότερα φάρμακα είναι σε μορφή ένεσης. Υπάρχουν πλέον και χάπια. Οι ενέσεις χορηγούνται είτε στο νοσοκομείο ως ενδοφλέβια έγχυση, είτε, για τα περισσότερα φάρμακα, στο σπίτι, ως υποδόρια ένεση. Η υποδόρια ένεση είναι εύκολη στη χρήση και εξασφαλίζει στον ασθενή την αποφυγή της επίσκεψης στο νοσοκομείο. Το διάστημα χορήγησης των ενέσεων κυμαίνεται από μία κάθε εβδομάδα μέχρι μία κάθε 8 εβδομάδες. Τα χάπια λαμβάνονται σε καθημερινή βάση. Ο τρόπος χορήγησης του φαρμάκου εξαρτάται από την επιλογή του γιατρού, αλλά ακόμα περισσότερο, από τον ασθενή που συμμετέχει σε αυτήν την απόφαση με πολύ καθοριστικό τρόπο. Για παράδειγμα, ένας ασθενής που ταξιδεύει συχνά, επιλέγει συνήθως είτε την υποδόρια ενέσιμη θεραπεία, είτε τα χάπια. Πάντως, υπάρχει μεγάλη ευελιξία και πολλές επιλογές που είναι προς όφελος των ασθενών μας.
Μια έξαρση της νόσου μπορεί να οδηγήσει σε νοσηλεία;
Οι εξάρσεις της νόσου Crohn αντιμετωπίζονται συνήθως χωρίς να χρειαστεί εισαγωγή στο νοσοκομείο. Η εισαγωγή είναι αναγκαία αν υπάρχει πυρετός που επιμένει, έντονος κοιλιακός πόνος, αδυναμία πρόσληψης τροφής λόγω εμέτων και σε άλλες πιο εξειδικευμένες περιπτώσεις. Η νοσηλεία σημαίνει συνήθως ανεπαρκή
Πηγή: HEALTH TODAY MAGAZINE
