Ο καρκίνος του μαστού εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αιτίες θανάτου και νόσησης στις γυναίκες παγκοσμίως, και τα νεότερα δεδομένα δείχνουν ότι το βάρος της νόσου όχι μόνο παραμένει μεγάλο, αλλά αναμένεται να αυξηθεί ακόμη περισσότερο τις επόμενες δεκαετίες. Αυτό ωστόσο που εντυπωσιάζει στα ευρήματα των μελετών είναι ότι ο καρκίνος του μαστού πλήττει περισσότερο μια συγκεκριμένη χρηματοοικονομική κοινωνική τάξη.
Σύμφωνα με τη συστηματική ανάλυση της μελέτης Global Burden of Disease 2023, που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο έγκριτο περιοδικό Lancet και εξετάζει την πορεία του καρκίνου του μαστού από το 1990 έως το 2023, με προβλέψεις έως το 2050, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι ανησυχητική. Η μελέτη αποτυπώνει όχι μόνο πόσες γυναίκες νοσούν και πόσες χάνουν τη ζωή τους, αλλά και το συνολικό αποτύπωμα της νόσου στην ποιότητα ζωής, στην αναπηρία και στα χρόνια ζωής που χάνονται εξαιτίας της.
Η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος της Θεραπευτικής Κλινικής Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ και Νοσοκομείο Αλεξάνδρα Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου, Βιολόγος και ο Θάνος Δημόπουλος Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ) παραθέτουν τα κυριότερα σημεία της μελέτης.
Πόσο νέα περιστατικά καρκίνου μαστού καταγράφονται
Το 2023 εκτιμάται ότι καταγράφηκαν παγκοσμίως 2,30 εκατομμύρια νέα περιστατικά καρκίνου του μαστού στις γυναίκες, ενώ οι θάνατοι έφτασαν τους 764.000. Παράλληλα, η συνολική επιβάρυνση της νόσου αποτυπώθηκε σε 24,1 εκατομμύρια DALYs, δηλαδή σε χαμένα έτη υγιούς ζωής λόγω πρόωρου θανάτου ή αναπηρίας.
Τι είναι τα DALYs
Πρόκειται για έναν δείκτη που μας βοηθά να αντιληφθούμε ότι ο καρκίνος του μαστού δεν αφορά μόνο τα περιστατικά που καταλήγουν μοιραία, αλλά και τις γυναίκες που ζουν με τη νόσο, με τις συνέπειες της θεραπείας ή με σημαντικούς περιορισμούς στην καθημερινότητά τους. Με αυτόν τον τρόπο, η έρευνα φωτίζει ολόκληρη τη διάσταση του προβλήματος και όχι μόνο την κορυφή του, που είναι η θνησιμότητα.
Η μελέτη ερμηνεύει τη σταθερή επίπτωση και τη μείωση της θνησιμότητας λόγω καρκίνου του μαστού στις χώρες υψηλού εισοδήματος ως ένδειξη επιτυχίας στον προσυμπτωματικό έλεγχο, στη διάγνωση και στη θεραπεία. Αντίθετα, η ταυτόχρονη αύξηση επίπτωσης και θνησιμότητας σε άλλες περιοχές του κόσμου θεωρείται ένδειξη ελλειμμάτων στα συστήματα υγείας.
Γιατί ο καρκίνος του μαστού αυξάνεται στις χώρες χαμηλού εισοδήματος
Ένα από τα πιο ουσιαστικά ευρήματα της ανάλυσης είναι ότι η παγκόσμια επιβάρυνση του καρκίνου του μαστού δεν κατανέμεται ισότιμα. Στις χώρες χαμηλού εισοδήματος, όπου η ηλικιακά τυποποιημένη επίπτωση του καρκίνου του μαστού ήταν σχετικά χαμηλή, με 44,2 περιστατικά ανά 100.000 ανθρωποέτη, η ηλικιακά τυποποιημένη θνησιμότητα ήταν η υψηλότερη, φτάνοντας τα 24,1 ανά 100.000. Αντίθετα, στις χώρες υψηλού εισοδήματος παρατηρήθηκε η υψηλότερη επίπτωση, με 75,7 περιστατικά ανά 100.000, αλλά όχι η υψηλότερη θνησιμότητα. Το στοιχείο αυτό δείχνει με καθαρό τρόπο ότι η συχνότερη διάγνωση μιας νόσου δεν συνεπάγεται απαραίτητα και περισσότερους θανάτους.
Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η σύγκριση της πορείας της νόσου μέσα στον χρόνο. Από το 1990 έως το 2023, η ηλικιακά τυποποιημένη επίπτωση του καρκίνου του μαστού στις χώρες χαμηλού εισοδήματος αυξήθηκε κατά 147,2%, ενώ στις χώρες υψηλού εισοδήματος η μεταβολή ήταν μόλις 1,2%. Την ίδια περίοδο, η ηλικιακά τυποποιημένη θνησιμότητα μειώθηκε στις πλούσιες χώρες κατά 29,9%, αλλά αυξήθηκε στις φτωχότερες κατά 99,3%.
Ποιος είναι όμως ο λόγος της αύξησης καρκίνου μαστού στις φτωχότερες χώρες
Όπως εξηγούν οι αναφερόμενοι αναλυτές σε πολλά ανεπτυγμένα συστήματα υγείας, η πρόσβαση σε προσυμπτωματικό έλεγχο, έγκαιρη διάγνωση και αποτελεσματική θεραπεία φαίνεται ότι συμβάλλει σημαντικά στη μείωση των απωλειών. Η μελέτη ερμηνεύει τη σταθερή επίπτωση και τη μείωση της θνησιμότητας στις χώρες υψηλού εισοδήματος ως ένδειξη επιτυχίας στον προσυμπτωματικό έλεγχο, στη διάγνωση και στη θεραπεία. Αντίθετα, η ταυτόχρονη αύξηση επίπτωσης και θνησιμότητας σε άλλες περιοχές του κόσμου θεωρείται ένδειξη ελλειμμάτων στα συστήματα υγείας.
Ποιες οι προβλέψεις για το μέλλον
Οι προβλέψεις για το μέλλον είναι ιδιαίτερα σοβαρές. Εφόσον οι σημερινές τάσεις συνεχιστούν, έως το 2050 τα νέα περιστατικά καρκίνου του μαστού στις γυναίκες προβλέπεται να φτάσουν τα 3,56 εκατομμύρια παγκοσμίως, ενώ οι θάνατοι αναμένεται να ανέλθουν στα 1,37 εκατομμύρια. Η προοπτική αυτή ενισχύει την ανάγκη για άμεση δράση, όχι μόνο σε επίπεδο θεραπείας αλλά και σε επίπεδο οργάνωσης των συστημάτων υγείας.
Το τελικό συμπέρασμα είναι ότι ο καρκίνος του μαστού δεν αποτελεί μόνο ιατρική πρόκληση, αλλά και ζήτημα ισότητας στην υγεία. Χωρίς αποτελεσματικές παρεμβάσεις, πολλές χώρες δεν θα καταφέρουν να πετύχουν τον φιλόδοξο στόχο της Παγκόσμιας Πρωτοβουλίας του ΠΟΥ για τον Καρκίνο του Μαστού, δηλαδή ετήσια μείωση κατά 2,5% των ηλικιακά τυποποιημένων δεικτών θνησιμότητας έως το 2040. Αν δεν υπάρξει άμεση και αποφασιστική κινητοποίηση, το αυξανόμενο βάρος της νόσου θα πλήξει ακόμη περισσότερο τους πιο ευάλωτους πληθυσμούς και θα διευρύνει περαιτέρω τις ήδη υπάρχουσες ανισότητες. Πίσω από κάθε αριθμό της έρευνας βρίσκονται πραγματικές ζωές, οικογένειες και κοινότητες, και αυτό ακριβώς είναι που κάνει τα ευρήματα της μελέτης τόσο κρίσιμα για το παρόν και ακόμη περισσότερο για το μέλλον.
Πηγή: HEALTH TODAY MAGAZINE
