Από τον Φαρμακοποιό Θεμιστοκλή Ρέππα
Στις γωνίες του φαρμακείου, εκεί που ο πελάτης χαμηλώνει τη φωνή του πριν ρωτήσει, ακούγεται όλο και πιο συχνά η ίδια ερώτηση: «Έχετε κάτι φυσικό για να ηρεμήσω;». Πίσω από αυτή τη φράση κρύβεται μόνο ένας ή περισσότεροι από ένας άνθρωποι. Κρύβεται μια εποχή ξέφρενης ταχύτητας, μια κοινωνία που νιώθει σε διαρκή εγρήγορση, άνθρωποι που κουβαλούν την επόμενη υποχρέωση μαζί με τις σακούλες με τα ψώνια, που ψάχνουν κάτι ήπιο πριν προχωρήσουν σε κάτι πιο δραστικό. Ως φαρμακοποιοί βρισκόμαστε στο πρώτο σημείο επαφής αυτής της αναζήτησης. Και αυτό είναι ταυτόχρονα μια ευκαιρία αλλά και ευθύνη στην προσπάθεια καθοδήγησης της αυτοφροντίδας.
Λειτουργικό άγχος ή χρόνιο στρες: η παγίδα της αυτοδιάγνωσης
Πριν μιλήσουμε για τις φυτικές επιλογές που υπάρχουν για την αντιμετώπιση του άγχους, αξίζει να ξεκαθαρίσουμε κάτι. Όλοι κάποια στιγμή νιώθουμε άγχος — και αυτό δεν είναι κάτι παθολογικό. Όταν έχουμε μια παρουσίαση στη δουλειά, μια εξέταση, μια δύσκολη συνομιλία, το σώμα μας ενεργοποιείται για να αντεπεξέλθει. Αυτή είναι η φυσιολογική, λειτουργική όψη του άγχους.
Διαφορετική όμως είναι η εικόνα όταν η αίσθηση της έντασης γίνεται καθημερινή σύντροφος. Όταν δυσκολευόμαστε να κοιμηθούμε, όταν ο εγκέφαλος κολλά το βράδυ σε επαναλαμβανόμενες σκέψεις, όταν η ένταση επηρεάζει την όρεξη, τις σχέσεις μας ή την ικανότητά μας να ευχαριστηθούμε ακόμη και μια στιγμή ανάπαυσης — εκεί μιλάμε για χρόνιο στρες, και τα όρια με κάτι που χρειάζεται ιατρική ή ψυχολογική παρακολούθηση γίνονται λεπτά.
Η πρώτη παγίδα της αυτοδιάγνωσης είναι η ταχύτητα
Το διαδίκτυο δίνει απαντήσεις σε δευτερόλεπτα, αλλά η αυτογνωσία θέλει χρόνο. Όταν κάποιος έρχεται στο φαρμακείο πεπεισμένος ότι «έχει άγχος και ψάχνει για κάτι φυσικό για να το αντιμετωπίσει», ο σωστός φαρμακοποιός δεν σπεύδει να δώσει προϊόν. Πρώτα ρωτά: πόσο καιρό έχετε συμπτώματα άγχους; τι συμβαίνει στην ζωή σας αυτή την περίοδο; κοιμάστε; τρώτε κανονικά; υπάρχει κάτι που σας τρόμαξε πρόσφατα; Αυτές οι ερωτήσεις δεν προέρχονται από περιέργεια. Είναι αναγνωριστικές ερωτήσεις οι απαντήσεις των οποίων επιτρέπουν την καλύτερη τριβή του ορίου ανάμεσα σε αυτό που μπορεί να υποστηριχθεί από τη φύση και σε αυτό που χρειάζεται πιο εξειδικευμένη φροντίδα.
Ποιες είναι οι φυτικές κατηγορίες με μακροχρόνια παρουσία
Η ευρωπαϊκή παραδοσιακή χρήση έχει αναγνωρίσει αρκετά φυτά για ήπια υποστήριξη σε καταστάσεις νευρικής έντασης και διαταραχών ύπνου. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA), μέσα από την επιτροπή φυτικών φαρμάκων (HMPC), έχει εκδώσει μονογραφίες για αρκετά από αυτά. Δεν πρόκειται για «θαυματουργές λύσεις» αλλά για επιλογές με σταθερή παρουσία στην παραδοσιακή χρήση και αποδεκτό προφίλ ασφάλειας — ως ενδεικνυόμενες λύσεις αυτοφροντίδας, όχι ως αντικαταστάτες της ιατρικής φροντίδας.
Οι πιο γνωστές από αυτές τις είναι:
Βαλεριάνα: η παραδοσιακή της χρήση επικεντρώνεται στην ανακούφιση ήπιων συμπτωμάτων ψυχικής έντασης και τη διευκόλυνση του ύπνου. Πολλοί την επιλέγουν για το βράδυ, ιδίως όταν δυσκολεύονται να αποκοιμηθούν λόγω του running mind (του μυαλού που κατακλύζεται από σκέψεις). Για να δει κάποιος αποτέλεσμα συνήθως χρειάζεται μερικές μέρες σταθερής χρήσης.
Πασιφλόρα: συχνά προτείνεται σε συνδυασμούς μαζί με τη βαλεριάνα. Η παραδοσιακή της χρήση αφορά στιγμές νευρικής αναστάτωσης μέσα στην ημέρα, για ανθρώπους που νιώθουν «επιταχυνόμενοι» χωρίς εμφανή αιτία.
Λυκίσκος: γνωστός κυρίως ως συστατικό της μπύρας, έχει επίσης μακρά ιστορία στη φυτοθεραπεία για ήπιες διαταραχές ύπνου, ιδίως όταν συνυπάρχουν με ένταση και ευερεθιστότητα.
Οικογένεια των αδαπτογόνων
Περιλαμβάνει φυτά όπως η ροδιόλα ή η ασβαγκάντα — με παραδοσιακή χρήση κυρίως στην κόπωση από ένταση παρά στην οξεία αγχώδη κατάσταση. Εδώ ο φαρμακοποιός χρειάζεται να εξηγήσει με σαφήνεια τη διαφορά: αυτά τα φυτά υποστηρίζονται από διαφορετική παράδοση χρήσης (γιουρβέδα, σκανδιναβική παραδοσιακή ιατρική). Επίσης η ευρωπαϊκή τεκμηρίωση είναι λιγότερο εκτεταμένη από εκείνη της βαλεριάνας. Επίσης απαιτούν ιδιαίτερη συζήτηση σε άτομα με αυτοάνοσα ή θυρεοειδικά θέματα.
Σε όλες αυτές τις κατηγορίες ισχύει ο ίδιος κανόνας: η συμβουλή φαρμακοποιού είναι αναντικατάστατη πριν την έναρξη, ιδίως σε άτομα που λαμβάνουν ήδη αγωγή.
Το νευρικό σύστημα δεν λειτουργεί με άδειες αποθήκες
Συχνά ξεχνάμε ότι η ηρεμία δεν είναι μόνο φυτικό ζήτημα — είναι και ζήτημα διατροφικής επάρκειας. Συχνά λοιπόν συγκεκριμένες βιταμίνες και ιχνοστοιχεία μπορεί να δράσουν βοηθητικά.
Μαγνήσιο
Εμπλέκεται σε δεκάδες ενζυμικές αντιδράσεις του νευρικού συστήματος και μια έλλειψή του μπορεί να εκδηλωθεί ως ευερεθιστότητα, μυϊκές κράμπες, διαταραγμένος ύπνος. Δεν υπόσχεται «θεραπεία άγχους» — αλλά αν κάποιος έχει χαμηλά επίπεδα, η αποκατάσταση μπορεί να βελτιώσει αισθητά τη συνολική του εικόνα.
Βιταμίνες του συμπλέγματος Β
Συμμετέχουν στον μεταβολισμό της ενέργειας και στη σύνθεση νευροδιαβιβαστών. Σε ανθρώπους με πολύωρη πνευματική εργασία, χρόνιο στρες, περιοριστικές δίαιτες, η σταθερή πρόσληψη μέσω της διατροφής -ή όπου χρειάζεται και σε συνεννόηση με τον φαρμακοποιό- μέσω συμπληρώματος, μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο υπόβαθρο.
Αυτές δεν είναι μαγικές λύσεις. Είναι θεμέλια. Όπως δεν χτίζεται σπίτι σε άμμο, έτσι δεν χτίζεται ηρεμία πάνω σε άδειες αποθήκες θρεπτικών συστατικών.
Τα ανθοϊάματα ως πρακτική αυτο-παρατήρησης
Στο φαρμακείο μου, εδώ και πάνω από τέσσερις δεκαετίες, ένας μεγάλος αριθμός ανθρώπων αναζητά τα ανθοϊάματα Bach — ιδιαίτερα το γνωστό συνδυαστικό μείγμα έκτακτης ανάγκης. Δεν τα παρουσιάζω ποτέ ως φαρμακολογική θεραπεία. Τα παρουσιάζω για αυτό που είναι: ένα σύστημα 38 παρασκευασμάτων που αναπτύχθηκε τη δεκαετία του 1930 από τον Άγγλο γιατρό Edward Bach, με στόχο να αντιστοιχίσει συναισθηματικές καταστάσεις με συγκεκριμένα παρασκευάσματα.
Η σύγχρονη επιστημονική βιβλιογραφία είναι περιορισμένη και τα ευρήματα ανάμικτα. Παρόλα αυτά, για πολλούς ανθρώπους η ίδια η τελετουργία της αυτοπαρατήρησης — «τι ακριβώς νιώθω αυτή τη στιγμή;» — έχει αξία ανεξάρτητα από τον βιοχημικό μηχανισμό. Όταν παρουσιάζονται με ειλικρίνεια, χωρίς υπερβολές, και ως ένα μικρό εργαλείο μέσα σε μια ευρύτερη φροντίδα του εαυτού, μπορούν να αποτελέσουν μέρος μιας υγιούς προσέγγισης.
Πότε ο φαρμακοποιός λέει «πάμε στον γιατρό»
Η ολοκληρωμένη φροντίδα περιλαμβάνει και να ξέρεις πότε δεν αρκείς. Υπάρχουν σαφή σημάδια που μας υποχρεώνουν να παραπέμψουμε στο γιατρό:
– Όταν το άγχος συνοδεύεται από κρίσεις πανικού με αίσθημα ασφυξίας, ταχυκαρδία ή φόβο επερχόμενου θανάτου.
– Όταν εμφανίζονται σκέψεις αυτοτραυματισμού ή απουσίας νοήματος ζωής.
– Όταν η αϋπνία γίνεται σταθερή για περισσότερες από δύο-τρεις εβδομάδες παρά την προσπάθεια.
– Όταν παρατηρούμε σημαντική απώλεια βάρους, αδυναμία λειτουργίας στην εργασία ή κοινωνική απομόνωση.
– Όταν υπάρχει ήδη ψυχιατρική αγωγή — εκεί κάθε νέα ουσία ή φυτό περνά πρώτα από τον θεράποντα.
Τι πρέπει οπωσδήποτε να θυμάστε:
Στο φαρμακείο, ο σύγχρονος φαρμακοποιός δεν είναι ένας απλός πωλητής. Είναι ένας μεσολαβητής — ανάμεσα στην επιστήμη και στην καθημερινότητα, ανάμεσα σε αυτό που μπορεί να φροντιστεί στο σπίτι και σε αυτό που χρειάζεται γιατρό. Η φυτοθεραπεία, τα συμπληρώματα, τα ανθοϊάματα είναι εργαλεία της εποχής της αυτοφροντίδας. Αλλά η αξία τους εξαρτάται από το πώς προσφέρονται.
Μια καλή ερώτηση από τον φαρμακοποιό σας μπορεί να αξίζει περισσότερο από της γρήγορη αγορά ενός προϊόντος φαρμακείου. Αν βρεθείτε λοιπόν την επόμενη φορά στο φαρμακείο, πριν ζητήσετε «κάτι φυσικό για να ηρεμήσω», διαθέστε χρόνο για συζήτηση. Από εκεί ξεκινά η ουσιαστική αυτοφροντίδα — και από εκεί ξεχωρίζει το φαρμακείο που λειτουργεί ως κέντρο πρωτοβάθμιας φροντίδας από εκείνο που λειτουργεί ως απλό σημείο διάθεσης.
* Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή ούτε υποκατάστατο εξατομικευμένης φαρμακευτικής, ιατρικής ή ψυχολογικής εκτίμησης. Συμβουλευτείτε πάντα τον φαρμακοποιό ή τον γιατρό σας πριν ξεκινήσετε οποιαδήποτε νέα μορφή υποστήριξης, ιδίως αν λαμβάνετε ήδη φαρμακευτική αγωγή, βρίσκεστε σε εγκυμοσύνη ή θηλάζετε. Ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ) και οι αρμόδιες αρχές είναι οι θεσμικοί φορείς για κάθε ζήτημα που αφορά την υγεία.
who’s who
Το φαρμακείο Ρέππας λειτουργεί με πάνω από 40 χρόνια παρουσίας στο χώρο. Ίδρυσε το MY35 Pharmacy στην Καλλιθέα το 1982 και έκτοτε εξειδικεύεται στην ομοιοπαθητική, στα ανθοϊάματα Bach, στα άλατα Schüssler και στη γαληνική παρασκευή εξατομικευμένων σκευασμάτων μέσω του MY35 LAB. Είναι ένα από τα λίγα φαρμακεία στην Αττική με πλήρες γαληνικό εργαστήριο εν λειτουργία και υποστηρίζει καθημερινά ασθενείς με ειδικές ανάγκες δοσολογίας (παιδιατρικές μορφές, δερματολογικές φόρμουλες, ειδικούς συνδυασμούς). Πέρα από τη φαρμακευτική, ασχολείται με την εκπαίδευση γονέων και πελατών σε θέματα ολιστικής αυτοφροντίδας με επιστημονικά τεκμηριωμένο τρόπο.
Πηγή: HEALTH TODAY MAGAZINE
