Του Παναγιώτη Χριστόπουλου,
Γυναικολόγος, Μαιευτήρας, Αναπλ. Καθηγητής Ιατρικής Αθηνών
Η βιταμίνη D είναι ένας φθηνός, ασφαλής και αποτελεσματικός τρόπος για τη βελτίωση της περιγεννητικής υγείας και τη μείωση του κόστους των υπηρεσιών υγείας Παγκοσμίως και πρέπει να χορηγείται ως ρουτίνα σε όλες τις εγκύους.
Σύμφωνα με δεδομένα ερευνών, η έλλειψη βιταμίνης D αυξάνει δραματικά την πιθανότητα εμφάνισης των εξής μαιευτικών προβλημάτων:
- Γονιμότητα και Κύηση: 3,4 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα αδυναμίας σύλληψης και 2,5 φορές μεγαλύτερος κίνδυνος αποβολής.
- Επιπλοκές Μητέρας: 3,6 φορές αυξημένος κίνδυνος προεκλαμψίας, 3 φορές αυξημένος κίνδυνος διαβήτη κύησης και 1,4 φορές αυξημένος κίνδυνος επιλόχειας κατάθλιψης.
- Τοκετός: 2 φορές αυξημένος κίνδυνος πρόωρου τοκετού και 1,6 φορές αυξημένη πιθανότητα καισαρικής τομής.
H έλλειψη βιταμίνης D αυξάνει την αδυναμίας σύλληψης και τον κίνδυνος αποβολής.
Πώς η βιταμίνη D προστατεύει τον πλακούντα και μειώνει τον κίνδυνο προεκλαμψίας
Η βιταμίνη D δρα ως ορμόνη που επηρεάζει την πλακουντοποίηση πιθανά μέσω διαταραχής της εισβολής της τροφοβλάστης στον πλακούντα. Η επάρκειά της μειώνει τη φλεγμονή, ρυθμίζει το σύστημα ρενίνης-αγγειοτενσίνης και τις λείες μυικές ίνες των αγγείων, ελέγχοντας την αρτηριακή πίεση. Τέλος βελτιώνει την ινσουλινοαντοχή. Συνεπώς, ικανοποιητικά επίπεδα 25(OH)D (> 40 ng/mL) στο 1ο τρίμηνο μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο προεκλαμψίας.
Πόση βιταμίνη D χρειάζεται η γυναίκα πριν και κατά την εγκυμοσύνη;
Η χορήγηση της βιταμίνης D πρέπει να ξεκινά κατά την προετοιμασία για την κύηση. Σε μεγάλες ελλείψεις, απαιτούνται 4000 IU/ημέρα για 2 μήνες για να επιτευχθούν τα επίπεδα στόχου. Θα πρέπει επίσης να αναφέρουμε ότι γυναίκες με υψηλό BMI (παχυσαρκία) έχουν μεγαλύτερες ανάγκες.
Η εξέταση εκλογής για τη διάγνωση επάρκειας ή έλλειψης βιταμίνης D είναι η 25(OH)D στο αίμα, όμως υπάρχει ασυμφωνία για τα φυσιολογικά επίπεδα. Γενικότερα, ως διαγνωστικά επίπεδα ορίζονται :
- Έλλειψη: < 20 ng/mL.
- Ανεπάρκεια: 20 – 30 ng/mL
- Επάρκεια: > 30 ng/mL.
Καθώς ο στόχος για την κύηση είναι τα επίπεδα > 40 ng/mL (100 nmol/L), στην Ελλάδα, παρά την ηλιοφάνεια, πολύ μεγάλο ποσοστό των εγκύων παρουσιάζει έλλειψη, λόγω παραγόντων όπως η χρήση αντηλιακών, η μειωμένη έκθεση στον ήλιο, και άλλα.
Οι διεθνείς οργανισμοί προτείνουν διαφορετικές δόσεις συμπληρωμάτων:
- RCOG (UK): 400 IU ημερησίως.
- ACOG (USA): 1000–2000 IU για γυναίκες υψηλού κινδύνου.
- Endocrine Society: Εμπειρική χορήγηση με μέση δόση περίπου 2500 IU (εύρος 600-5000 IU).
- NICE: 400 IU για όλες τις εγκύους και θηλάζουσες.
Η έγκυος με έλλειψη βιταμίνη έχει 2 φορές πιο αυξημένος κίνδυνος πρόωρου τοκετού και 1,6 φορές αυξημένη πιθανότητα καισαρικής τομής
Υπάρχει κίνδυνος τοξικότητας;
Η τοξικότητα είναι εξαιρετικά σπάνια και απαιτεί επίπεδα > 150 ng/mL.
Η Υπόθεση του Barker και ο Επιγενετικός Προγραμματισμός
Η «Υπόθεση Barker», υποστηρίζει ότι οι συνθήκες στην ενδομήτρια ζωή «προγραμματίζουν» την υγεία του ατόμου για όλη του τη ζωή. Η βιταμίνη D παίζει καθοριστικό ρόλο σε αυτό, καθώς επηρεάζει την πλακουντοποίηση και ρυθμίζει το ανοσοποιητικό σύστημα. Επίσης συμβάλλει στη νευροανάπτυξη, στην ασβεστοποίηση του σκελετού και την ωρίμανση των πνευμόνων.
Η έλλειψη βιταμίνης D κατά την κύηση συνδέεται με σοβαρές παθήσεις στην παιδική και ενήλικη ζωή του παιδιού:
- Νευρολογικά: 4 φορές αυξημένος κίνδυνος Αυτισμού και συσχέτιση με ΔΕΠΥ και Σχιζοφρένεια.
- Αναπνευστικό: Αυξημένος κίνδυνος άσθματος και συριγμού.
- Αλλεργίες: 5 φορές αυξημένος κίνδυνος αλλεργίας στα ακάρεα και ατοπικού εκζέματος.
- Μεταβολισμός: η επάρκεια σε βιταμίνη D οδηγεί σε βελτίωση του λιπιδαιμικού προφίλ και προστασία από Σακχαρώδη Διαβήτη Κύησης.
- Αυτοάνοσα: 1,9 φορές αυξημένος κίνδυνος Σκλήρυνσης κατά Πλάκας στην ενήλικη ζωή.
Πηγή: HEALTH TODAY MAGAZINE
