Συνέντευξη: Φλώρα Κασσαβέτη
Με αφορμή τη συμπλήρωση 20 χρόνων από την έναρξη της Ρομποτικής Χειρουργικής στην Ελλάδα μιλήσαμε με τον πρωτοπόρο της ρομποτικής χειρουργικής Κωνσταντίνο Μ. Κωνσταντινίδη για όλες τις νέες εξελίξεις που αναμένεται να εγκαινιάσουν μια νέα εποχή τεχνολογικής και επιστημονικής εξέλιξης.
Κύριε Κωνσταντινίδη, θέλετε να μας υπενθυμίσετε πότε ξεκίνησε η ρομποτική χειρουργική στην Ελλάδα;
Τον Σεπτέμβριο του 2026 συμπληρώνονται είκοσι χρόνια από μία ιστορική στιγμή για την ελληνική και ευρωπαϊκή χειρουργική: την έναρξη της Ρομποτικής Χειρουργικής στην Ελλάδα και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Το 2006, στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών, πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες ρομποτικές επεμβάσεις με το σύστημα da Vinci®, ανοίγοντας έναν νέο δρόμο για τη Γενική Χειρουργική και εισάγοντας τη χώρα μας σε μια νέα εποχή τεχνολογικής και επιστημονικής εξέλιξης.
Εκείνη την περίοδο, η ρομποτική χειρουργική αντιμετωπιζόταν από πολλούς ως ένα «μακρινό μέλλον». Για εμάς όμως, ήταν ήδη το επόμενο αναγκαίο βήμα στην εξέλιξη της ελάχιστα επεμβατικής χειρουργικής.
Τι παραπάνω εξασφάλισε η ρομποτική χειρουργική σε σχέση με την λαπαροσκοπική χειρουργική, που ήταν μια επίσης επαναστατική ιατρική προσέγγιση;
Μετά τη λαπαροσκοπική επανάσταση της δεκαετίας του ’90, η ρομποτική ήρθε να προσφέρει κάτι ακόμη σημαντικότερο: απόλυτη ακρίβεια κινήσεων, τρισδιάστατη όραση υψηλής ευκρίνειας, εργονομία, ασφάλεια και δυνατότητα εκτέλεσης σύνθετων επεμβάσεων σε ανατομικά πεδία όπου μέχρι τότε υπήρχαν σοβαροί τεχνικοί περιορισμοί.
Η πορεία αυτών των είκοσι ετών δεν ήταν μόνο τεχνολογική. Ήταν βαθιά ανθρώπινη και επιστημονική. Περισσότεροι από 5.000 ασθενείς ωφελήθηκαν από μικρότερο χειρουργικό τραύμα, λιγότερο μετεγχειρητικό πόνο, ταχύτερη ανάρρωση και καλύτερα λειτουργικά αποτελέσματα.
Ποια είναι το επίπεδο της χώρας μας αυτή τη στιγμή όσον αφορά στη ρομποτική χειρουργική;
Στη διάρκεια της διαδρομής της ρομποτικής χειρουργικής στη χώρα μας έχουν πραγματοποιηθεί επεμβάσεις που αποτέλεσαν διεθνή ορόσημα. Από πρωτοποριακές παγκόσμιες πρωτοκαθεδρίες σε ρομποτικές επεμβάσεις μιας τομής (single-site), μέχρι σύνθετες παγκρεατικές και ηπατικές επεμβάσεις. Η ομάδα μας απέδειξε ότι μπορεί όχι μόνο να ακολουθεί τις διεθνείς εξελίξεις, αλλά να συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωσή τους. Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε η πλήρης ανάπτυξη της ρομποτικής γενικής χειρουργικής σε παθήσεις του ανώτερου και κατώτερου πεπτικού, στις κήλες κοιλιακού τοιχώματος, στη μεταβολική χειρουργική και στις ογκολογικές επεμβάσεις υψηλής δυσκολίας του εντέρου, του στομάχου, του παγκρέατος και των επινεφριδίων.
Επίσης, στην Ελλάδα έχει δημιουργηθεί ένα κέντρο διεθνούς αναφοράς για τη ρομποτική γενική χειρουργική, με εκπαιδευτική και ερευνητική δραστηριότητα που ξεπέρασε τα ελληνικά σύνορα.
Γίνεται εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης στη ρομποτική χειρουργική;
Σήμερα, η ρομποτική χειρουργική βρίσκεται πλέον σε μια νέα φάση ωριμότητας. Η τεχνητή νοημοσύνη, η ανάλυση χειρουργικών δεδομένων και τα νέα ρομποτικά συστήματα αναμένεται να αλλάξουν ακόμη περισσότερο τον τρόπο με τον οποίο χειρουργούμε, εκπαιδεύουμε και λαμβάνουμε αποφάσεις μέσα στο χειρουργείο. Τα επόμενα χρόνια θα χαρακτηρίζονται από ακόμη μεγαλύτερη εξατομίκευση των επεμβάσεων, καλύτερο προεγχειρητικό σχεδιασμό, υποβοήθηση σε πραγματικό χρόνο μέσω αλγορίθμων και ευρύτερη διάδοση της τεχνολογίας σε περισσότερα νοσοκομεία και χώρες.
Ιδιαίτερα σημαντική θα είναι και η εξέλιξη της τηλερομποτικής χειρουργικής. Η δυνατότητα, ένας εξειδικευμένος χειρουργός να καθοδηγεί ή ακόμη και να πραγματοποιεί επεμβάσεις από διαφορετική γεωγραφική τοποθεσία, δεν αποτελεί πλέον επιστημονική φαντασία.
Υπάρχει κάποια άλλη εξέλιξη στο πεδίο της ρομποτικής χειρουργικής;
Ιδιαίτερα σημαντική θα είναι και η εξέλιξη της τηλερομποτικής χειρουργικής. Η δυνατότητα, ένας εξειδικευμένος χειρουργός να καθοδηγεί ή ακόμη και να πραγματοποιεί επεμβάσεις από διαφορετική γεωγραφική τοποθεσία, δεν αποτελεί πλέον επιστημονική φαντασία. Με τα δίκτυα υψηλής ταχύτητας και τη νέα γενιά ρομποτικών συστημάτων, ανοίγεται η προοπτική πρόσβασης σε εξειδικευμένη χειρουργική φροντίδα, ακόμη και στις πιο απομακρυσμένες περιοχές του κόσμου. Η τεχνολογία αυτή μπορεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την παγκόσμια υγειονομική ισότητα. Είμαι υπερήφανος που η ομάδα μας συμμετέχει ενεργά στην εξέλιξη της τηλερομποτικής χειρουργικής σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.
Ποια αναμένεται να είναι η χειρουργική του μέλλοντος;
Η χειρουργική του μέλλοντος δεν θα είναι απλώς πιο τεχνολογική. Θα είναι πιο ακριβής, πιο ασφαλής, πιο εξατομικευμένη και περισσότερο ανθρωποκεντρική. Κι αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο επίτευγμα αυτών των είκοσι χρόνων: ότι η τεχνολογία δεν απομάκρυνε τον χειρουργό από τον άνθρωπο, αλλά τον έφερε ακόμη πιο κοντά στην ουσία της ιατρικής.
Πώς αισθάνεστε ως γιατρός και άνθρωπος για όλες αυτές τις εξελίξεις που έχουν δει τα «υπέροχα» μάτια σας;
Κοιτώντας πίσω, αισθάνομαι βαθιά συγκίνηση για όσα πετύχαμε αυτά τα είκοσι χρόνια μαζί με τους συνεργάτες μου, τους μαθητές μου και όλους τους συναδέλφους με τους οποίους πορευτήκαμε. Επίσης, είμαι ευγνώμων στην οικογένεια Αποστολόπουλου και στη διοίκηση του Ομίλου Ιατρικού Αθηνών που φαντάστηκαν το μέλλον μαζί μου και τόλμησαν να ξεχωρίσουν. Κυρίως όμως αισθάνομαι ευγνωμοσύνη προς τους ασθενείς που μας εμπιστεύθηκαν σε αυτή τη διαδρομή της καινοτομίας
Who is who
Ο Δρ. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης MD, PhD, FACS, MAMSE, είναι Διευθυντής Ρομποτικής Χειρουργικής στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών και Πρόεδρος της Παγκόσμιας Επιστημονικής Εταιρείας Ρομποτικής Χειρουργικής με πάνω από 17.500 λαπαροσκοπικές και 5000 ρομποτικές επεμβάσεις. Είναι Πρόεδρος της Παγκόσμιας Επιστημονικής Εταιρείας Ρομποτικής Χειρουργικής, CRSA, Καθηγητής Κλινικής Χειρουργικής της Ιατρικής Σχολής του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου και Πρόεδρος Καθηγητής Χειρουργικής του Ohio State University, USA. Είναι επίσης τακτικό μέλος της Academy of Master Surgeon Educators of the American College of Surgeons και μέλος της Αμερικανικής Εταιρείας Μεταβολικής και Βαριατρικής Χειρουργικής, FASMBS.
Πηγή: HEALTH TODAY MAGAZINE
