Γιατί η Ελλάδα εξακολουθεί να καταγράφει από τα υψηλότερα ποσοστά καπνίσματος στην Ευρώπη; Ποια τα νέα δεδομένα για το ηλεκτρονικό τσιγάρο; Και πώς τα νέα προϊόντα ελκυστικών γεύσεων, η έντονη ψηφιακή προώθηση και τα παραπλανητικά μηνύματα επιχειρούν να δημιουργήσει μία νέα γενιά εξαρτημένων χρηστών νικοτίνης.
Η εξάρτηση από τη νικοτίνη και τα καπνικά προϊόντα εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις σημαντικότερες απειλές για τη δημόσια υγεία, υπενθυμίζει η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία – ΕΠΕ.
Σύμφωνα με τον Πέτρο Μπακάκο, Καθηγητή Πνευμονολογία ΕΚΠΑ, Διευθυντή Α΄ Πανεπιστημιακής Πνευμονολογικής Κλινικής ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», Γενικός Γραμματέας ΕΠΕ, η Ελλάδα εξακολουθεί να καταγράφει από τα υψηλότερα ποσοστά καπνίσματος στην Ευρώπη.
Πόσοι Έλληνες καπνίζουν;
Σύμφωνα με ερευνητικά δεδομένα μελέτης του ΕΟΔΥ του 2024, σημαντικό ποσοστό, 38%, του ενήλικου πληθυσμού είναι χρήστες καπνικών προϊόντων, ενώ παράλληλα αυξάνεται η χρήση των ηλεκτρονικών και θερμαινόμενων τσιγάρων, ιδιαίτερα στις νεότερες ηλικίες.
Τι προτιμούν να καπνίζουν οι Έλληνες;
Συνολικά, το 30% των Ελλήνων καπνίζουν συμβατικά προϊόντα καπνού, 14% χρησιμοποιούν θερμαινόμενα ή ηλεκτρονικά τσιγάρα, με σημαντικά αυξημένα ποσοστά στους νεαρότερους ενήλικες. Το 8% κάνουν πολλαπλή χρήση προϊόντων, ποσοστό που αυξάνεται ιδιαίτερα στους νεαρούς ενήλικες 18-34 ετών με το 15% αυτών να κάνουν πολλαπλή χρήση.
Θέλουν οι Έλληνες να κόψουν το κάπνισμα;
Σύμφωνα με την εν λόγω έρευνα οι περισσότεροι καπνιστές δηλαδή πιο συγκεκριμένα το 71% συμβατικών τσιγάρων δεν αναφέρουν προσπάθεια για διακοπή τον τελευταίο χρόνο.
Σύμφωνα με ερευνητικά δεδομένα μελέτης του ΕΟΔΥ, σημαντικό ποσοστό, 38%, του ενήλικου πληθυσμού είναι χρήστες καπνικών προϊόντων, ενώ παράλληλα αυξάνεται η χρήση των ηλεκτρονικών και θερμαινόμενων τσιγάρων, ιδιαίτερα στις νεότερες ηλικίες.
Ποια τα δεδομένα για το ηλεκτρονικό τσιγάρο;
Η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία, με αίσθημα ευθύνης απέναντι στη δημόσια υγεία και ιδιαίτερα στους ασθενείς με αναπνευστικά νοσήματα, επισημαίνει ότι τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα ενισχύουν την ανησυχία για τις επιπτώσεις των ηλεκτρονικών τσιγάρων στην υγεία. Πρόσφατες συστηματικές ανασκοπήσεις και μετα-αναλύσεις δείχνουν ότι η χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου σχετίζεται με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας (ΧΑΠ), με τους χρήστες να εμφανίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο διάγνωσης ΧΑΠ σε σύγκριση με τους μη χρήστες.
Παράλληλα, αν και τα μακροχρόνια επιδημιολογικά δεδομένα για τον καρκίνο του πνεύμονα παραμένουν ακόμη περιορισμένα, υπάρχουν ήδη ενδείξεις βιολογικής βλάβης και έκθεσης σε τοξικές και δυνητικά καρκινογόνες ουσίες, ενώ ο κίνδυνος φαίνεται να αυξάνεται ιδιαίτερα σε περιπτώσεις διπλής χρήσης συμβατικού και ηλεκτρονικού τσιγάρου.
Ως εκ τούτου τα ηλεκτρονικά τσιγάρα δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως ακίνδυνα προϊόντα, ιδιαίτερα για τα άτομα με υποκείμενα αναπνευστικά νοσήματα, δεν είναι αθώα προϊόντα και δεν πρέπει να θεωρούνται ασφαλή για τους νέους.
Οι έφηβοι είναι έως και εννέα φορές πιο πιθανό να κάνουν χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου σε σχέση με τους ενήλικες.
Ανάγκη προστασίας παιδιών και νέων
Σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, τουλάχιστον 40 εκατομμύρια παιδιά ηλικίας 13–15 ετών παγκοσμίως χρησιμοποιούν ήδη κάποιο προϊόν καπνού ή νικοτίνης. Περίπου 15 εκατομμύρια έφηβοι χρησιμοποιούν ηλεκτρονικά τσιγάρα, ενώ στις χώρες όπου υπάρχουν διαθέσιμα δεδομένα, οι έφηβοι είναι έως και εννέα φορές πιο πιθανό να κάνουν χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου σε σχέση με τους ενήλικες.
Τα τελευταία επιδημιολογικά δεδομένα καταγράφουν σημαντική αύξηση της δοκιμής και συστηματικής χρήσης ηλεκτρονικού τσιγάρου σε ανήλικους, ακόμη και σε παιδιά που δεν είχαν προηγούμενη εμπειρία συμβατικού καπνίσματος, αναφέρει η Ζαφειρία Μπαρμπαρέσσου, Πνευμονολόγος, MSc, Διευθύντρια ΕΣΥ, Γ.Ν. Σάμου «Αγ. Παντελεήμων», Συντονίστρια Ομάδας Εργασίας Διακοπής Καπνίσματος, Προαγωγής Υγείας & Κλιματικής Αλλαγής, ΕΠΕ.
Η χρήση προϊόντων νικοτίνης σε νεαρή ηλικία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εξάρτησης, επιδράσεις στην ανάπτυξη του εγκεφάλου, διαταραχές συγκέντρωσης και μνήμης, καθώς και μεγαλύτερη πιθανότητα μετάβασης στη χρήση συμβατικών προϊόντων καπνού, εξηγεί η κα Μπαρμπαρέσσου επισημαίνοντας τον σημαντικό ρόλο των γονέων και των φροντιστών στην πρόληψη της χρήσης προϊόντων νικοτίνης από παιδιά και εφήβους: «Η ανοιχτή συζήτηση μέσα στην οικογένεια, η σωστή ενημέρωση για τους κινδύνους των ηλεκτρονικών τσιγάρων και των νέων καπνικών προϊόντων, καθώς και το πρότυπο συμπεριφοράς των ενηλίκων μπορούν να λειτουργήσουν προστατευτικά απέναντι στην εξάρτηση από τη νικοτίνη».
Το φετινό μήνυμα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας εστιάζει στην ανάγκη προστασίας των παιδιών και των νέων από τη βιομηχανία καπνού και νικοτίνης, η οποία μέσω νέων προϊόντων, ελκυστικών γεύσεων, έντονης ψηφιακής προώθησης και παραπλανητικών μηνυμάτων επιχειρεί να δημιουργήσει μία νέα γενιά εξαρτημένων χρηστών νικοτίνης.
Η συμβολή της πολιτικής δημόσιας υγείας μπορεί να είναι καθοριστική μέσω της ρύθμισης των νέων καπνικών και νικοτινούχων προϊόντων, προωθώντας επίσης τον περιορισμό της διαφήμισης και την ενίσχυση των μέτρων προστασίας των ανηλίκων, τονίζει ο Νικόλαος Αθανασίου, Πνευμονολόγος, Ειδικός Ιατρός Ύπνου, Επιστημονικός Συνεργάτης Μονάδας Πνευμονολογίας & Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α΄ ΚΕΘ ΓΝΑ «Ευαγγελισμός», Υπεύθυνος Ομάδας Εργασίας Διακοπής Καπνίσματος, Προαγωγής Υγείας & Κλιματικής Αλλαγής, ΕΠΕ. «Ενθαρρυντικό είναι ότι όλο και περισσότερες χώρες προχωρούν σε αυστηρότερα μέτρα, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο που ανακοίνωσε πρόσφατα την απαγόρευση των ηλεκτρονικών τσιγάρων μιας χρήσης και της πολιτικής για μια γενιά ελεύθερη από το κάπνισμα, με στόχο την προστασία παιδιών και εφήβων από την εξάρτηση στη νικοτίνη».
Πηγή: HEALTH TODAY MAGAZINE
